PGS.TS Ngô Đức Thành với nghiên cứu xuất sắc được đề cử giải thưởng Tạ Quang Bửu

Thứ ba - 11/05/2021 09:33

Với kết quả nghiên cứu xuất sắc trong việc mô phỏng các yếu tố mưa và nhiệt độ cực đoan cho khu vực Đông Nam Á, PGS.TS. Ngô Đức Thành, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), đã nhận được đề cử giải thưởng Tạ Quang Bửu 2021.

4 năm, 18 thí nghiệm và đề cử giải thưởng Tạ Quang Bửu


PGS.TS. Ngô Đức Thành, nhận được đề cử Giải thưởng chính của giải thưởng Tạ Quang Bửu 2021 là điều không bất ngờ bởi công trình “Đánh giá khả năng của mô hình RegCM4 trong việc mô phỏng các chỉ số cực đoan mưa và nhiệt độ trên khu vực CORDEX-Đông Nam Á” của ông đã sớm được các nhà khoa học ghi nhận và đánh giá cao.

Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, PGS.TS. Ngô Đức Thành cho biết, biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu là một thách thức đương đại mà nhân loại đang đối mặt. Nhiều nguồn lực về tính toán và con người được thế giới tập trung để đưa ra những kịch bản BĐKH trong tương lai theo các giả định khác nhau.

Năm 2012, tại một hội thảo quốc tế ở Việt Nam do PGS.TS. Ngô Đức Thành đồng tổ chức, dự án phối hợp chi tiết hoá khí hậu khu vực CORDEX-SEA (Coordinated Regional Climate Downscaling Experiments – Southeast Asia) được thành lập với mục tiêu chia sẻ tài nguyên tính toán, nhân lực và đẩy mạnh các nghiên cứu cho khu vực Đông Nam Á.
 
pgsts ngo duc thanh voi nghien cuu xuat sac duoc de cu giai thuong ta quang buu
 PGS.TS. Ngô Đức Thành


Ngay khi CORDEX-SEA được khởi xướng, PGS.TS. Ngô Đức Thành cùng các cộng sự đã bắt tay vào nghiên cứu công trình mô phỏng các yếu tố mưa và nhiệt độ cực đoan cho khu vực Đông Nam Á. Nghiên cứu tập trung vào một số yếu tố khí hậu cho toàn khu vực Đông Nam Á như số ngày mưa lớn, số ngày mưa hoặc không mưa liên tiếp, số ngày nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh...

Theo PGS.TS. Ngô Đức Thành, hiện nay có nhiều mô hình với các cấu hình tham số khác nhau có thể dùng để tính toán BĐKH trong tương lai cho toàn cầu cũng như cho các khu vực riêng rẽ như Đông Nam Á. Tuy nhiên, mô hình khác nhau sẽ cho sai số khác nhau ở những quốc gia, khu vực, thời gian khác nhau.

Các thí nghiệm mô hình thường được chạy trên các hệ thống siêu máy tính hoặc các hệ thống tính toán hiệu năng cao (HPC). Tuy nhiên, thời gian để thực hiện mỗi thí nghiệm còn khá lớn, nên việc tính toán BĐKH trong tương lai cho khu vực Đông Nam Á sử dụng một tập hợp nhiều mô hình và nhiều bộ tham số hiện vẫn là việc bất khả thi. Do đó bài toán đặt ra là cần tìm được một mô hình với cấu hình phù hợp nhất và tối ưu nhất cho khu vực.

Trong quá trình hơn 4 năm thực hiện, PGS.TS. Ngô Đức Thành và các đồng nghiệp quốc tế đã thực hiện 18 thí nghiệm mô phỏng để từ đây tìm được một cấu hình mô hình phù hợp nhất, tối ưu nhất có khả năng biểu diễn các yếu tố khí hậu cực đoan mưa và nhiệt trên khu vực.

18 thí nghiệm cũng được xếp hạng, từ đó lựa chọn được bộ tham số mô hình tối ưu nhất, phục vụ việc chạy dự tính biến đổi khí hậu dài hạn cho đến cuối thế kỷ 21.

Sau khi được công bố, công trình nhận được sự quan tâm của cộng đồng nghiên cứu trong và ngoài khu vực. Với việc đưa ra bộ tham số mô hình tối ưu nhất cho các thí nghiệm mô phỏng dài hạn ở khu vực Đông Nam Á, công trình có ý nghĩa vô cùng quan trọng, giúp tiết kiệm đáng kể nguồn lực và thời gian tính toán khi dự tính BĐKH trong tương lai cho toàn khu vực. 

PGS.TS. Ngô Đức Thành, sinh năm 1979. Ông tốt nghiệp đại học và cao học tại Đại học Bách Khoa Paris (Pháp) và tiến sỹ tại trường Đại học Paris VI. Luận án tiến sỹ của ông được trao giải thưởng xuất sắc nhất trong lĩnh vực khoa học cơ bản của Hiệp hội các trường Đại học Paris và giải thưởng luận án xuất sắc nhất của Viện Hàn Lâm Nông nghiệp Pháp.

Năm 2005, ông đến Đại học Tokyo, Nhật Bản làm nghiên cứu sau tiến sỹ. Khi về nước, ông làm việc tại Đài Khí tượng Cao không, Tổng Cục Khí tượng Thuỷ văn; giảng viên Khoa KTTV&HDH, trường ĐHKHTN, ĐHQG Hà Nội. Ông được phong Phó Giáo sư năm 2014.

Từ 3/2016, ông chuyển về Trường Đại học Khoa học & Công nghệ Hà Nội, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam.


Còn nhiều câu hỏi cần trả lời

PGS.TS Ngô Đức Thành cho biết, kết quả nghiên cứu bước đầu khả quan, nhưng, mọi thứ chưa dừng lại.

Ông cho hay, cùng với các kết quả thu được, nhiều câu hỏi lớn lại được mở ra: Đâu là nguyên nhân của sự tăng giảm mưa khác biệt trên các vùng khác nhau của khu vực?; Các sự biến đổi trong chế độ nhiệt mưa ảnh hưởng thế nào đến các hiện tượng cực đoan như lũ lụt, hạn hán, nắng nóng…; tác động thế nào đến các yếu tố kinh tế xã hội như dịch bệnh, thu nhập, bất bình đẳng,…

“Đây là những bài toán dài hơi mà tôi vẫn sẽ tập trung nghiên cứu trong thập kỷ tới”, PGS.TS. Ngô Đức Thành khẳng định và cho biết thêm, còn nhiều câu hỏi khoa học thú vị và đầy thách thức, còn nhiều khoảng trống mà ông và các đồng nghiệp, những người lựa chọn đi theo con đường nghiên cứu khí tượng/khí hậu chuyên sâu có trách nhiệm “lấp đầy". Một công việc không dễ dàng.

Tuy nhiên, điều mà PGS.TS. Ngô Đức Thành thấy yên tâm và tự tin nhất đấy là sự liên kết bắt tay của các nhà khoa học quốc tế. Chưa bao giờ sự hợp tác liên quốc gia trong lĩnh vực còn vô cùng thách thức như khí tượng và BĐKH được phối hợp chặt chẽ như thế.

Mong “nở rộ” hơn

PGS.TS. Ngô Đức Thành cho hay, có một sự ngẫu nhiên rất đặc biệt là năm nay có tới 2/4 đề cử giải thưởng Tạ Quang Bửu thuộc về ngành khí tượng/khí hậu. Đây không chỉ là niềm vinh dự cho từng cá nhân nhà khoa học mà còn là một cơ hội để lĩnh vực khí tượng/khí hậu vốn "lặng lẽ" (nếu so với một số ngành như toán học, vật lý) và rất kén người học, người làm nhận được sự quan tâm, chú ý nhiều hơn của xã hội.
 
pgsts ngo duc thanh voi nghien cuu xuat sac duoc de cu giai thuong ta quang buu hinh 2
PGS.TS. Ngô Đức Thành tại một hội thảo của CORDEX-SEA tại Thái Lan năm 2017. 


PGS.TS. Ngô Đức Thành kể, trong quá trình công tác ông đã chứng kiến “những dòng chảy người đến và đi” ở một số đơn vị nghiên cứu về khí tượng thủy văn, một phần do điều kiện làm việc hoặc mức thu nhập chưa đủ trang trải cuộc sống.

Ngoài ra, việc có ít người trẻ quan tâm theo học ngành này cũng là một vấn đề thách thức. “Những năm gần đây, mỗi khóa chỉ tuyển được rất ít sinh viên, dẫn đến việc ngành này thường lấy điểm tương đối thấp, trong khi lại là ngành rất cần những người giỏi cả toán, lý và tin học”, PGS. TS Ngô Đức Thành cho hay.

“Chúng ta cần những cú hích để tạo ra đội ngũ làm khí tượng chất lượng cao và có thể chuyên tâm, say mê với ngành. Có như thế mới đáp ứng được nhu cầu của xã hội, giải quyết được những bài toán thực tiễn và cấp thiết như dự báo thiên tai hoặc nghiên cứu BĐKH ”.
 
Với công trình nghiên cứu xuất sắc, cùng với tác động từ kết quả của một số công bố khác cho khu vực Đông Nam Á, PGS.TS. Ngô Đức Thành được mời tham gia vào ban soạn thảo Báo cáo Đánh giá BĐKH lần thứ 6 của Ban Liên Chính phủ về BĐKH (IPCC) với vai trò là tác giả chính (lead author).
Đây là bản Báo cáo quan trọng nhất của thế giới về lĩnh vực BĐKH dự kiến công bố năm 2021. IPCC sau Báo cáo đánh giá lần thứ 4 đã được trao giải thưởng Nobel Hoà Bình năm 2007. Theo thông tin từ https://www.ipcc.ch/authors/, PGS.TS. Ngô Đức Thành là nhà nghiên cứu duy nhất đến từ Việt Nam trên tổng số 795 tác giả chính.

Nguồn: Kienthuc.net.vn

Chia sẻ: