Chiều ngày 04/11/2026, Bộ môn Khoa học và Công nghệ Thực phẩm (FST), Khoa Khoa học Sự sống, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức seminar khoa học với sự tham gia của GS. Emmanuel Coton, Giám đốc Phòng thí nghiệm Đa dạng sinh học và Sinh thái Vi sinh vật (LUBEM), và GS. Monika Coton, giáo sư tại LUBEM, phụ trách đào tạo về vi sinh vật và chất lượng thực phẩm tại Trường Kỹ sư Nông Nghiệp – Thực phẩm Bretagne Atlantique (ESIAB), thuộc Bretagne INP, Pháp. Hai giáo sư là những nhà khoa học có uy tín quốc tế trong lĩnh vực vi sinh vật và nấm học thực phẩm, với nhiều công trình được trích dẫn rộng rãi, có mạng lưới hợp tác rộng với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp thực phẩm hàng đầu tại châu Âu.
Về phía USTH, tham dự seminar có PGS.TS. Nguyễn Hải Đăng, Phó Hiệu trưởng kiêm Trưởng khoa, khoa Khoa học Sự sống; PGS.TS. Nguyễn Thị Kiều Oanh và PGS.TS. Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng khoa; bà Đỗ Thị Thùy Trang, đại diện Phòng Quản lý Khoa học Công nghệ và Đối ngoại (DRIA). Cùng tham dự có đông đảo giảng viên, sinh viên ngành Khoa học và Công nghệ Thực phẩm, khoa Khoa học Sự sống và học viên chương trình Thạc sĩ Đảm bảo Chất lượng và An toàn Thực phẩm (FSQA). Chương trình do TS. Phạm Hoàng Nam, Trưởng Bộ môn Khoa học và Công nghệ Thực phẩm điều phối.
LUBEM và các hướng nghiên cứu về vi sinh vật trong thực phẩm, nông nghiệp và môi trường
Trong phần trình bày, GS. Emmanuel Coton giới thiệu hoạt động của LUBEM (Laboratory of Microbial Ecology and Biodiversity) – đơn vị nghiên cứu chuyên về sinh thái và đa dạng vi sinh vật. Phòng thí nghiệm hiện có 38 nhân sự thường trực, 15 nghiên cứu sinh tiến sĩ cùng bộ sưu tập hơn 4.000 chủng nấm. Các nghiên cứu tập trung vào nhiều nhóm vi sinh vật như nấm mốc, nấm men và vi khuẩn sinh bào tử, được tìm thấy trong môi trường thực phẩm, nông nghiệp và biển.
Hoạt động nghiên cứu tại LUBEM được triển khai theo bốn hướng chính: sinh thái, sinh lý, chuyển hóa và kiểm soát vi sinh vật. Hướng sinh thái tìm hiểu sự hiện diện, phân bố và biến đổi của các cộng đồng vi sinh vật trong những môi trường khác nhau, chẳng hạn đất nông nghiệp, thực phẩm hay môi trường biển. Hướng sinh lý nghiên cứu cách vi sinh vật phản ứng với các điều kiện như nhiệt độ, độ pH và độ ẩm – những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của chúng và chất lượng thực phẩm.
Với hướng chuyển hóa, các nhà nghiên cứu quan tâm đến những hợp chất do vi sinh vật tạo ra, từ các chất góp phần hình thành hương vị thực phẩm đến độc tố có thể gây ảnh hưởng bất lợi. Trong khi đó, hướng kiểm soát tập trung tìm kiếm giải pháp hạn chế các vi sinh vật không mong muốn. Một số nghiên cứu được giới thiệu tại seminar hướng đến sử dụng vi khuẩn có lợi để bảo quản thực phẩm, kiểm soát nấm gây bệnh trên cây trồng, cũng như tìm hiểu tiềm năng ứng dụng của vi sinh vật trong xử lý nhựa và dầu tràn.
Bốn hướng nghiên cứu cho thấy vi sinh vật có thể được tiếp cận từ nhiều khía cạnh, gắn với những vấn đề cụ thể trong sản xuất thực phẩm, nông nghiệp và môi trường. Đây cũng là cơ sở để phát triển các giải pháp ứng dụng, từ cải thiện chất lượng và an toàn thực phẩm đến kiểm soát tác nhân gây hại và xử lý ô nhiễm.
Độc tố vi nấm trong thực phẩm bị nấm mốc
Tiếp nối nội dung về nghiên cứu vi sinh vật, GS. Monika Coton trình bày chủ đề “Sự di trú độc tố vi nấm trong thực phẩm bị nấm mốc”. Bài chia sẻ tập trung vào khả năng di chuyển của độc tố do nấm mốc tạo ra trong thực phẩm và những vấn đề cần lưu ý khi đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe người sử dụng.
Nấm mốc không chỉ làm thay đổi hình thức và chất lượng thực phẩm. Một số loài có khả năng sản sinh độc tố vi nấm (mycotoxins), là những hợp chất có thể gây ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe. Đáng chú ý, phạm vi xuất hiện của độc tố không nhất thiết trùng với phần thực phẩm có thể quan sát thấy nấm mốc. Vì vậy, việc loại bỏ phần bị mốc bằng mắt thường chưa đủ để kết luận phần thực phẩm còn lại an toàn.
Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi từ giảng viên, sinh viên ngành FST và học viên thạc sĩ FSQA. Các câu hỏi xoay quanh cách xử lý thực phẩm khi phát hiện nấm mốc trong thực tế, sự khác biệt giữa các nhóm thực phẩm, cũng như cơ hội thực tập, học tập và nghiên cứu tại Pháp. Hai giáo sư đã giải đáp tận tình, gắn kiến thức nghiên cứu với những tình huống thực tiễn trong sản xuất và tiêu dùng thực phẩm.
Hợp tác USTH – Bretagne INP: mở rộng cơ hội học tập và nghiên cứu tại Pháp
Bretagne INP và USTH đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MoU), tạo khung cho các hoạt động đào tạo, trao đổi học thuật và nghiên cứu chung. Trên cơ sở đó, hai bên đang trao đổi để triển khai chương trình chuyển tiếp cho sinh viên cử nhân FST sang học kỹ sư tại ESIAB, cũng như chương trình bằng đôi cho học viên thạc sĩ FSQA. Hợp tác đã mang lại kết quả bước đầu: sinh viên Nguyễn Bảo Minh, ngành FST khóa 14, đã sang thực tập tại ESIAB/LUBEM và trong thời gian tới sẽ có thêm nhiều sinh viên/học viên/NCS USTH được tiếp nhận.
Seminar cũng giới thiệu các chương trình hỗ trợ cụ thể:
- Học bổng Eiffel của Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp, dành cho bậc thạc sĩ và tiến sĩ, gồm trợ cấp hằng tháng, vé máy bay và bảo hiểm y tế.
- Học bổng France Excellence của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, ưu tiên các ngành khoa học và kỹ thuật.
- Chương trình Hoa Sen – Lotus (PHC), hỗ trợ kinh phí đi lại và lưu trú cho hợp tác nghiên cứu giữa các phòng thí nghiệm Việt Nam và Pháp.
- Chương trình liên kết đào tạo trình độ tiến sĩ với đối tác Pháp (Co-Tutelles Programs – CTP) – phối hợp USTH và Trường Tiến sĩ EGAAL: Chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ được tổ chức theo hình thức đào tạo chính quy với thời gian đào tạo là 3 năm. Trong đó, nghiên cứu sinh có mặt và làm việc tại USTH tối thiểu 12 tháng, thời gian còn lại làm việc tại trường đối tác Pháp. Sau khi tốt nghiệp, học viên sẽ được cấp 2 bằng tiến sĩ (1 bằng của USTH và 1 bằng của cơ sở đào tạo tại Pháp)
Seminar không chỉ mang đến kiến thức chuyên sâu về vi sinh vật và an toàn thực phẩm mà còn mở ra những lộ trình rõ ràng để sinh viên, học viên USTH tiếp tục học tập và nghiên cứu tại Pháp, góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác giữa USTH và Bretagne INP.
| Bretagne INP là cơ sở đào tạo kỹ thuật và quản lý công lập tại miền Tây nước Pháp, thành viên của Groupe INP – mạng lưới gồm 40 trường công lập với hơn 25.000 sinh viên. Trong hệ thống này, ESIAB đào tạo kỹ sư trong các lĩnh vực quản lý chất lượng và an toàn sản phẩm, công nghệ chế biến thực phẩm, đổi mới và công nghệ sinh học. LUBEM cũng là một trong những đơn vị nghiên cứu gắn với hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu của Bretagne INP. USTH và Bretagne INP có quan hệ hợp tác trong đào tạo, trao đổi học thuật; nhiều sinh viên USTH đã có cơ hội tham gia các chương trình học tập và trao đổi tại đây. |
