Công nghệ vi mạch bán dẫn đang được đánh giá là một trong những ngành công nghiệp trọng điểm, được Chính phủ đầu tư phát triển nguồn nhân lực, đưa Việt Nam trở thành một trong những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Cùng PGS.TS. Nguyễn Văn Quỳnh, Trưởng khoa Khoa học Vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano, đơn vị phụ trách chương trình Công nghệ vi mạch bán dẫn để tìm hiểu về thế mạnh đào tạo của USTH và triển vọng nghề nghiệp cho sinh viên trong lĩnh vực giàu tiềm năng này.
PV: Thầy có thể chia sẻ về những điểm nổi bật trong chương trình Công nghệ vi mạch bán dẫn tại USTH?
PGS.TS. Nguyễn Văn Quỳnh: Chương trình đào tạo Công nghệ vi mạch bán dẫn tại USTH được thiết kế theo tiến trình Bologna với khối lượng 180 tín chỉ ECTS, tương thích với chuẩn đào tạo của hệ thống giáo dục đại học châu Âu. Nhờ đó, bằng cấp và chương trình học được công nhận rộng rãi tại Pháp cũng như ở hơn 30 quốc gia châu Âu, tạo thuận lợi cho sinh viên nếu muốn học tiếp hoặc tham gia các chương trình trao đổi quốc tế.
Một điểm nổi bật khác của chương trình là ngôn ngữ học tập hoàn toàn bằng tiếng Anh. Điều này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với nguồn tri thức khoa học – công nghệ quốc tế, mà còn tạo nền tảng thuận lợi để sinh viên tham gia các hoạt động học thuật, thực tập hoặc tiếp tục học tập tại các trường đại học và viện nghiên cứu ở nước ngoài.
Chương trình cũng được xây dựng theo định hướng liên ngành. Sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng bao quát của ngành công nghệ bán dẫn, từ khoa học vật liệu, thiết kế vi mạch, công nghệ chế tạo cho đến các khâu đóng gói và kiểm thử. Cách tiếp cận này giúp người học có cái nhìn tổng thể về hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn, đồng thời tạo khả năng thích ứng với nhiều vị trí việc làm khác nhau trong ngành sau khi tốt nghiệp.
Bên cạnh nội dung đào tạo, điều kiện học tập và nghiên cứu cũng là một lợi thế quan trọng. Là trường đại học trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, sinh viên có cơ hội thực hành, nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm hiện đại với hệ thống trang thiết bị và cơ sở vật chất đồng bộ, đồng thời học tập dưới sự giảng dạy của đội ngũ nhà khoa học dày dặn kinh nghiệm của các viện chuyên ngành trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Ngoài ra, nhà trường có mạng lưới hợp tác quốc tế rộng với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn. Nhờ đó, sinh viên có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi học thuật, trường hè, thực tập hoặc nghiên cứu tại các quốc gia có ngành công nghiệp bán dẫn phát triển, qua đó mở rộng trải nghiệm quốc tế, nâng cao hiểu biết và kiến thức chuyên môn.
PV: USTH đã chuẩn bị cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm và đội ngũ giảng viên như thế nào để đào tạo chương trình Công nghệ vi mạch bán dẫn – một ngành đòi hỏi công nghệ và tính thực hành cao?
PGS.TS. Nguyễn Văn Quỳnh: Để đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực Công nghệ vi mạch bán dẫn – một lĩnh vực đòi hỏi trình độ công nghệ cao và gắn chặt với thực hành – nhà trường đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trang thiết bị và đội ngũ giảng viên.
Về cơ sở hạ tầng, hiện nay USTH có hệ thống giảng đường, phòng học và phòng thực hành đảm bảo chất lượng để vận hành chương trình đào tạo, Đặc biệt hơn nữa, trường có nhận được sự hỗ trợ cho phép sử dụng nhiều phòng thí nghiệm nghiên cứu và đào tạo đặt tại các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Trong thời gian tới, khuôn viên mới của trường tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc với quy mô 36 ha và hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại cũng sẽ đi vào hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho đào tạo và nghiên cứu công nghệ cao.
Về trang thiết bị, Khoa chuyên môn đã xây dựng các phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo và nghiên cứu trong các lĩnh vực vật liệu bán dẫn, vi điện tử và đo đạc linh kiện. Nhiều thiết bị hiện đại đã được đầu tư như hệ chế tạo màng mỏng bằng chùm điện tử, hệ quang khắc laser, hệ đo điện trở bốn mũi dò, kính hiển vi điện tử quét (SEM), kính hiển vi lực nguyên tử (AFM), hệ nhiễu xạ tia X (XRD) và các hệ đo điện tử chuyên dụng. Đây là một số thiết bị đóng vai trò quan trọng trong đào tạo về khoa học vật liệu và bán dẫn.
Nhà trường cũng đang triển khai kế hoạch đầu tư bổ sung các phòng thí nghiệm chuyên sâu, bao gồm phòng thiết kế vi mạch với hệ thống máy trạm và phần mềm bản quyền, phòng thực hành đóng gói – kiểm thử chip, cũng như các mô hình thực hành phòng sạch để sinh viên tiếp cận quy trình chế tạo bán dẫn.
Về đội ngũ giảng viên, hơn 90% giảng viên tham gia giảng dạy có trình độ tiến sĩ, phần lớn được đào tạo tại các quốc gia có nền khoa học – công nghệ phát triển như Pháp, Nhật Bản và châu Âu. Bên cạnh đó, chương trình còn có sự tham gia của các nhà khoa học từ các viện nghiên cứu của Viện Hàn lâm và các giảng viên thỉnh giảng trong và ngoài nước.
Nhà trường cũng đẩy mạnh hợp tác với các đối tác quốc tế và doanh nghiệp công nghệ, nhằm cập nhật chương trình đào tạo, trao đổi giảng viên – sinh viên và tạo cơ hội thực tập cho sinh viên tại các trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp trong ngành bán dẫn.
Nhờ các bước chuẩn bị này, chương trình đào tạo không chỉ bảo đảm nền tảng lý thuyết vững chắc mà còn tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận môi trường thực hành và công nghệ gần với thực tế sản xuất của ngành công nghiệp bán dẫn.
PV: Thầy có thể chia sẻ về triển vọng nghề nghiệp cho sinh viên sau khi tốt nghiệp chương trình Công nghệ vi mạch bán dẫn tại USTH. Nhà trường có những hình thức hỗ trợ gì trong việc kết nối sinh viên với doanh nghiệp, cơ hội thực tập và tuyển dụng trong và ngoài nước?
PGS.TS. Nguyễn Văn Quỳnh: Trong bối cảnh Việt Nam xác định công nghiệp bán dẫn là lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhu cầu về nguồn nhân lực trong toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất bán dẫn được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong thời gian sắp tới.
Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên vào tháng 01/2026 không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng của ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam mà còn mở ra nhu cầu lớn về nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn.
Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ vi mạch bán dẫn, sinh viên có thể tham gia vào nhiều vị trí khác nhau trong chuỗi giá trị của ngành công nghiệp bán dẫn cũng như các lĩnh vực công nghệ cao có liên quan.
Cụ thể, sinh viên có thể làm việc ở các vị trí như thiết kế vi mạch (IC design), tham gia vào các khâu nghiên cứu, phát triển và tối ưu thiết kế chip; làm việc trong các nhà máy công nghệ chế tạo bán dẫn; hoặc tham gia các công đoạn đóng gói và kiểm thử chip. Bên cạnh đó, với nền tảng kiến thức về vật liệu bán dẫn, linh kiện điện tử, hệ thống nhúng và Internet vạn vật (IoT) được trang bị trong quá trình học, sinh viên cũng có thể làm việc tại các doanh nghiệp trong lĩnh vực điện tử, viễn thông, tự động hóa, công nghệ thông tin hoặc các ngành công nghệ cao khác.
Ngoài con đường làm việc trong doanh nghiệp, nhà trường cũng khuyến khích những sinh viên có năng lực học tập tốt và đam mê nghiên cứu khoa học tiếp tục theo học sau đại học. Sinh viên có thể tham gia các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ hoặc tham gia các nhóm nghiên cứu tại các viện nghiên cứu và trường đại học trong và ngoài nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học vật liệu, vi điện tử và công nghệ bán dẫn.
Để hỗ trợ sinh viên tiếp cận thị trường lao động, nhà trường triển khai nhiều hoạt động kết nối với doanh nghiệp ngay trong quá trình đào tạo. USTH hiện hợp tác với nhiều tập đoàn và công ty công nghệ trong lĩnh vực bán dẫn và điện tử. Các doanh nghiệp không chỉ tham gia góp ý xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo, mà còn tham gia giảng dạy một số chuyên đề, tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp phù hợp với nhu cầu nhân lực của mình.
Bên cạnh đó, với mạng lưới hợp tác quốc tế rộng, đặc biệt với các trường đại học và viện nghiên cứu tại Pháp, Hàn Quốc và nhiều quốc gia có ngành công nghiệp bán dẫn phát triển, sinh viên USTH có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi học thuật, thực tập hoặc tiếp tục học lên bậc thạc sĩ và tiến sĩ tại nước ngoài.
Ngoài các kênh hợp tác chính thức, nhà trường cũng thường xuyên tổ chức các hội thảo chuyên ngành, ngày hội việc làm (Job Fair) và các hoạt động kết nối doanh nghiệp. Đây là cơ hội để sinh viên gặp gỡ trực tiếp các nhà tuyển dụng, tìm hiểu nhu cầu nhân lực của thị trường, đồng thời tìm kiếm cơ hội thực tập và việc làm ngay từ khi còn đang theo học tại trường.
USTH thường xuyên tổ chức tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế để sinh viên trau dồi kiến thức chuyên môn
PV: Hiện nay, công nghệ vi mạch bán dẫn là một ngành học “hot” thu hút sự quan tâm của rất nhiều thí sinh. Vậy thầy có lời khuyên nào dành cho các thí sinh có mong muốn theo lĩnh vực vi mạch – bán dẫn trong mùa tuyển sinh năm nay?
PGS.TS. Nguyễn Văn Quỳnh: Đối với các thí sinh quan tâm đến ngành Công nghệ Vi mạch Bán dẫn, chúng tôi có một vài lời khuyên để các em có thể chuẩn bị tốt hơn trước khi lựa chọn và theo học lĩnh vực này.
Trước hết, các em cần có nền tảng tốt về các môn Khoa học tự nhiên, đặc biệt là môn Toán và Vật lí. Đây là hai môn học rất quan trọng, giúp sinh viên tiếp cận và hiểu sâu về các kiến thức về điện tử, vật lí bán dẫn và công nghệ vi mạch trong quá trình học tập.
Bên cạnh đó, các em cũng cần chuẩn bị khả năng tiếng Anh, bởi chương trình đào tạo tại trường được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Năng lực ngoại ngữ tốt sẽ giúp sinh viên tiếp cận hiệu quả với bài giảng, tài liệu chuyên ngành cũng như thuận lợi hơn khi tham gia các hoạt động học thuật và trao đổi quốc tế.
Ngoài ra, chúng tôi cũng khuyến khích các em rèn luyện tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề, cùng với sự kiên trì trong học tập. Đây là lĩnh vực công nghệ cao, đòi hỏi sự chính xác, cẩn thận và khả năng làm việc với các hệ thống kỹ thuật phức tạp.
Cuối cùng, các em nên chuẩn bị tâm thế sẵn sàng học tập trong môi trường quốc tế với cường độ khá cao. Chương trình có khối lượng kiến thức liên ngành tương đối lớn và thời gian đào tạo ngắn, khoảng ba năm, vì vậy sinh viên cần có tinh thần chủ động và nghiêm túc trong học tập để có thể theo kịp chương trình và có kết quả học tập tốt nhất.
Cảm ơn PGS.TS . Nguyễn Văn Quỳnh vì những chia sẻ hữu ích.
