Chưa có nhóm nghiên cứu riêng hay phòng thí nghiệm chuyên dụng, Nguyễn Đình Kỳ Vũ, sinh viên năm cuối ngành Toán ứng dụng, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), đã tự hình thành ý tưởng, triển khai mô phỏng bằng máy tính cá nhân và hoàn thiện một công trình nghiên cứu khoa học. Bài báo của Vũ được công bố trên Physical Chemistry Chemical Physics, tạp chí thuộc Nhà xuất bản Hội Hóa học Hoàng gia Anh (Royal Society of Chemistry).
Nghiên cứu mang tên Understanding the carbon cycle via molecular dynamics simulations of carbonate solutions under extreme conditions in Earth’s upper mantle (Tìm hiểu chu trình carbon thông qua mô phỏng động lực học phân tử các dung dịch carbonate trong điều kiện khắc nghiệt ở lớp phủ trên của Trái Đất). Đằng sau công bố này là quá trình Vũ tự tìm kiếm vấn đề, thử nghiệm nhiều hướng tiếp cận, điều chỉnh phương pháp và kiên trì hoàn thiện bản thảo.

Khởi nguồn ý tưởng nghiên cứu
Ý tưởng nghiên cứu đến với Vũ sau khi em tiếp cận một số bài tổng quan khoa học do chị Lê Thị Liên, cựu sinh viên USTH hiện đang sinh sống và học tập tại Mĩ, giới thiệu. Từ mối quan tâm ban đầu về biến đổi khí hậu, Vũ tìm hiểu sâu hơn về quá trình vận chuyển carbon trong tự nhiên và nhận thấy chu trình carbon diễn ra bên dưới bề mặt Trái Đất vẫn còn nhiều vấn đề chưa được làm sáng tỏ.
“Em thấy chu trình carbon sâu là một chủ đề khá mới lạ và có nhiều điều chưa được hiểu rõ. Điều đó khiến em tò mò và muốn tìm hiểu sâu hơn”, Vũ chia sẻ.
Trong quá trình nghiên cứu, Liên đã tiếp tục hỗ trợ Vũ tiếp cận tài liệu và kết nối học thuật. Thông qua sự kết nối này, Vũ có cơ hội trao đổi với GS C.T. van Duin tại Pennsylvania State University (Penn State University), nhà khoa học có đóng góp quan trọng trong phát triển ReaxFF – phương pháp trường lực phản ứng được sử dụng trong nghiên cứu.
Ban đầu, Vũ dự định mô phỏng quá trình vận chuyển dung dịch carbonate trong hệ vật liệu rắn có cấu trúc lỗ xốp silica. Tuy nhiên, công cụ tính toán không mô tả được chính xác cấu trúc vật liệu như kỳ vọng. Sau khi chủ động trao đổi với GS van Duin, Vũ nhận được gợi ý điều chỉnh hệ vật liệu để phù hợp hơn với khả năng của phương pháp.
Dù đã thử nghiệm một hướng tiếp cận khác, kết quả thu được vẫn phức tạp và khó diễn giải. Vũ quyết định thay đổi phạm vi nghiên cứu, loại bỏ cấu trúc vật liệu rắn và tập trung vào hệ dung dịch carbonate. Quá trình điều chỉnh nhiều lần giúp em xác định được hướng nghiên cứu phù hợp để phát triển thành bài báo khoa học.
Tự triển khai nghiên cứu bằng mô phỏng máy tính
Nghiên cứu sử dụng phương pháp động lực học phân tử cổ điển kết hợp với trường lực phản ứng ReaxFF (CMD-ReaxFF), đồng thời đối chiếu với kết quả từ phương pháp động lực học phân tử tiên nghiệm (AIMD). Các mô phỏng được thực hiện trong điều kiện nhiệt độ khoảng 1.000 K và áp suất 10 GPa, nhằm khảo sát hành vi của các dung dịch carbonate trong môi trường tương tự lớp phủ trên của Trái Đất.
Vũ cho biết, dù nghiên cứu được triển khai trên máy tính cá nhân, quá trình tính toán vẫn đòi hỏi nhiều thời gian và tài nguyên. Một số mô phỏng kéo dài gần hai ngày. Vì vậy, em phải tính toán kỹ thiết kế hệ mô phỏng và hình dung trước những kết quả có thể thu được để hạn chế các thử nghiệm không cần thiết.
Khó khăn lớn nhất, theo Vũ, là lĩnh vực nghiên cứu còn khá mới và chưa có nhiều chuyên gia trong nước để trao đổi trực tiếp. Em chủ yếu tìm kiếm tài liệu, tự phân tích vấn đề, sau đó trao đổi với chị Liên qua tin nhắn và gửi email cho các nhà khoa học trong và ngoài nước khi cần góp ý chuyên môn. Những phản hồi này giúp em tháo gỡ một số vướng mắc và điều chỉnh hướng tiếp cận.
Sự tồn tại và chuyển hóa của carbon trong điều kiện sâu của Trái Đất
Kết quả mô phỏng cho thấy carbon trong dung dịch dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất cao không chỉ tồn tại dưới dạng carbon dioxide (CO₂) mà còn chuyển hóa thành các dạng khác. Trong hệ được khảo sát, tỷ lệ CO₂ hòa tan tương đối nhỏ, trong khi các dạng bicarbonate chiếm ưu thế. Nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò của các ion kim loại như magnesium (Mg) và calcium (Ca) đối với sự hình thành và ổn định của các dạng hợp chất chứa carbon.
Theo Vũ, đóng góp đáng chú ý của nghiên cứu không chỉ nằm ở những kết quả về mặt hóa học mà còn ở cách tiếp cận tính toán. Nghiên cứu cho thấy phương pháp mô phỏng cơ học cổ điển, nếu được tham số hóa phù hợp, có thể đạt độ chính xác tiệm cận phương pháp cơ học lượng tử trong một số điều kiện khảo sát. Điều này mở ra khả năng nghiên cứu các hệ địa hóa phức tạp với chi phí tính toán thấp hơn, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào những hệ thống siêu máy tính trong một số bài toán nhất định.
Tuy nhiên, Vũ nhấn mạnh việc lựa chọn phương pháp vẫn cần căn cứ vào đặc điểm của từng hệ nghiên cứu, yêu cầu về độ chính xác và nguồn lực tính toán.
Định hướng nghiên cứu trong tương lai
Là sinh viên ngành Toán ứng dụng, Vũ cho rằng nền tảng toán học giúp em hiểu nguyên lý hoạt động, ưu điểm và giới hạn của các phương pháp tính toán. Nhờ đó, em có thể lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, cân bằng giữa độ chính xác, tốc độ xử lý và lượng thông tin cần thu thập.
Quá trình thực hiện đề tài cũng giúp Vũ nhận ra tiềm năng của các hướng nghiên cứu liên ngành. Việc vận dụng kiến thức Toán ứng dụng để giải quyết một vấn đề thuộc lĩnh vực hóa học và khoa học Trái Đất mở ra cho em góc nhìn mới về khả năng kết nối giữa các ngành khoa học. Trải nghiệm này đồng thời củng cố mong muốn tiếp tục gắn bó với nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh những thách thức trong quá trình mô phỏng, việc viết và công bố bài báo cũng đòi hỏi nhiều thời gian. Bản thảo đầu tiên nhận được nhiều góp ý từ phản biện, khiến Vũ phải chỉnh sửa gần một nửa nội dung. Quá trình hoàn thiện kéo dài khoảng hai tháng. Việc viết học thuật bằng tiếng Anh cũng là một trở ngại, nhưng đồng thời giúp em cải thiện khả năng sử dụng ngoại ngữ trong môi trường nghiên cứu chuyên sâu.
Hiện là sinh viên năm cuối, Vũ mong muốn tiếp tục trao đổi với các giảng viên USTH để phát triển hướng nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội học tập ở bậc cao hơn. Bên cạnh lĩnh vực đang theo đuổi, em quan tâm đến ứng dụng toán học trong trí tuệ nhân tạo và khoa học vật liệu.
Với Vũ, công bố bài báo đầu tiên không phải là đích đến mà là bước khởi đầu cho quá trình nghiên cứu lâu dài. Trải nghiệm này giúp em hiểu rõ hơn những yêu cầu của công việc khoa học, từ việc đặt câu hỏi, lựa chọn phương pháp, kiên trì với những thử nghiệm chưa thành công đến khả năng tiếp nhận phản biện và hoàn thiện kết quả nghiên cứu.
Chi tiết công bố quốc tế của Nguyễn Đình Kỳ Vũ: Xem tại đây








