Ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử đang nổi lên như một trong những lĩnh vực then chốt trong cách mạng công nghiệp 4.0. Với sự tích hợp giữa cơ khí chính xác, điện tử và công nghệ thông tin, ngành học này được đánh giá là “xương sống” của các hệ thống sản xuất thông minh, robot công nghiệp và IoT. Nhằm tìm hiểu rõ hơn về chương trình đào tạo và triển vọng nghề nghiệp trong lĩnh vực này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS. Phạm Xuân Tùng, Phó Trưởng Khoa Công nghệ và Kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH).
PV: Thưa thầy, đâu là điểm nổi bật trong đào tạo ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử tại USTH so với các cơ sở đào tạo khác?
TS. Phạm Xuân Tùng: Điểm khác biệt lớn nhất là USTH đào tạo theo chuẩn quốc tế, toàn bộ chương trình được giảng dạy bằng tiếng Anh và đội ngũ giảng viên đều có trình độ tiến sĩ được đào tạo từ các trường đại học, viện nghiên cứu danh tiếng nước ngoài. Đây là lợi thế quan trọng để sinh viên tiếp cận kiến thức hiện đại, đồng thời rèn luyện năng lực ngoại ngữ – một yêu cầu thiết yếu trong môi trường kỹ thuật toàn cầu.
Chương trình cử nhân ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử bao gồm 1 năm học đại cương và 2 năm chuyên ngành, tổng cộng 180 tín chỉ, trong đó có từ 3 tháng thực tập tốt nghiệp tại các viện, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp ở Việt Nam, Pháp và nhiều quốc gia khác. Sinh viên được trang bị nền tảng kiến thức cơ sở về khoa học và công nghệ để bước vào các môn chuyên ngành như: điện tử, thiết kế, lập trình, điều khiển, hệ thống đo lường, robotics, vật liệu…
Chương trình học được cập nhật theo các xu hướng công nghệ mới trong kỷ nguyên chuyển đổi số như robot công nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), điều khiển thông minh, hệ thống nhúng, Internet vạn vật (IoT), kết hợp giữa lý thuyết và ứng dụng thực tiễn.
Ngoài ra, sinh viên còn được rèn luyện tư duy phản biện, tính sáng tạo, kỹ năng thuyết trình khoa học, viết báo cáo, giao tiếp, làm việc nhóm và lãnh đạo – những kỹ năng mềm quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại. Các em cũng có cơ hội tham gia chương trình học bổng Erasmus+, trao đổi học thuật quốc tế và các hội thảo chuyên ngành, giúp sớm hình thành tư duy nghiên cứu và khả năng hội nhập.
PV: Cơ sở vật chất phục vụ thực hành, nghiên cứu của sinh viên ngành Cơ điện tử tại USTH hiện ra sao, thưa thầy?
TS. Phạm Xuân Tùng: USTH chú trọng đầu tư phòng thí nghiệm hiện đại để sinh viên có điều kiện học lý thuyết kết hợp chặt chẽ với thực hành. Chúng tôi trang bị nhiều máy móc, trang thiết bị tiên tiến giống mô phỏng hệ thống sản xuất tân tiến trong công nghiệp. Trong đó phải kể đến dây chuyền sản xuất thông minh theo mô hình Industry 4.0, tích hợp đầy đủ các thành phần cốt lõi của nhà máy tự động hiện đại.
Chúng tôi cũng trang bị các thiết bị công nghệ cao như cánh tay robot công nghiệp để sinh viên làm quen với công việc lập trình và điều khiển robot công nghiệp – những thiết bị phổ biến trong các dây chuyền lắp ráp tự động tại các nhà máy hiện đại; máy in 3D để sinh viên thực hành chế tạo mẫu thử nhanh – một kỹ thuật rất nhiều công ty R&D, startup hiện nay ứng dụng; máy cắt CNC, máy tiện – các thiết bị cơ khí chính xác không thể thiếu trong sản xuất công nghiệp; hệ thống điều khiển PLC – nền tảng điều khiển tự động trong hầu hết các dây chuyền sản xuất, từ sản xuất ô tô, điện tử, thực phẩm đến logistics.
Chúng tôi mong muốn sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn được trải nghiệm công nghệ đúng như những gì đang diễn ra trong doanh nghiệp. Từ đó, các em sẽ phát triển tư duy thiết kế, kỹ năng tích hợp hệ thống – những yếu tố cốt lõi của một kỹ sư cơ điện tử trong thời đại 4.0.
PV: Việc kết nối giữa Nhà trường và doanh nghiệp được USTH thực hiện ra sao trong quá trình đào tạo ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử?
TS. Phạm Xuân Tùng: Có thể nói, liên kết với doanh nghiệp là một trong những trụ cột quan trọng nhất trong đào tạo ngành Cơ điện tử tại USTH. Ngay từ khi xây dựng chương trình, chúng tôi đã làm việc chặt chẽ với các tập đoàn công nghệ lớn như Bosch, ABB, Viettel, FPT, LG, Samsung… để nắm bắt yêu cầu thực tế từ thị trường lao động.
Các doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc góp ý nội dung học phần, mà còn trực tiếp cử chuyên gia tham gia giảng dạy chuyên đề, tổ chức workshop công nghệ mới, hướng dẫn đồ án, và tiếp nhận sinh viên USTH vào thực tập tại các phòng R&D, dây chuyền sản xuất thực tế.
Ngoài thực tập, chúng tôi cũng tổ chức Ngày hội việc làm định kỳ, các chương trình kết nối nhà tuyển dụng, và diễn đàn doanh nghiệp – sinh viên, tạo cầu nối để sinh viên hiểu được doanh nghiệp cần gì, đồng thời giúp nhà tuyển dụng nhận diện được những sinh viên tiềm năng từ rất sớm.
Thực tập bắt buộc trong chương trình kéo dài từ 3 đến 6 tháng, và đây không phải chỉ là một “bài tập cuối khóa”, mà là một giai đoạn rất quan trọng giúp sinh viên hình thành định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, tích lũy kinh nghiệm thực tế và tạo dựng mạng lưới quan hệ trong ngành, tạo tiền đề thuận lợi để các em bước vào thị trường lao động chính thức sau này.
PV: Nhu cầu nhân lực trong Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử hiện nay đang phát triển ra sao? Sinh viên tốt nghiệp từ chương trình đào tạo của USTH có thể lựa chọn những hướng đi nghề nghiệp cụ thể nào trong bối cảnh đó?
TS. Phạm Xuân Tùng: Hiện nay, các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất tự động, robot, AIoT, logistics thông minh… đều có nhu cầu lớn về nhân lực được đào tạo bài bản, giỏi chuyên môn và đủ năng lực làm việc quốc tế. Điều này càng rõ nét hơn trong bối cảnh chuyển đổi số và Công nghiệp 4.0 đang phát triển mạnh mẽ.
Tốt nghiệp ngành này tại USTH, sinh viên có thể đảm nhiệm nhiều vị trí hấp dẫn:
- Kỹ thuật viên thiết kế, lập trình, vận hành và bảo trì hệ thống phần cứng – phần mềm tại các nhà máy, doanh nghiệp có dây chuyền tự động;
- Chuyên viên tư vấn kỹ thuật về công nghệ, thiết kế, lập trình và chuyển giao hệ thống tự động hóa;
- Chuyên viên tại các ban quản lý dự án, cơ quan Nhà nước về công nghiệp, chuyển đổi số;
- Cơ hội thăng tiến lên vị trí giám sát kỹ thuật, quản lý kỹ thuật, thậm chí là Giám đốc kỹ thuật trong doanh nghiệp;
- Tiếp tục học lên Thạc sĩ, Tiến sĩ tại các cơ sở trong mạng lưới hơn 30 trường đại học và viện nghiên cứu đối tác của USTH tại Pháp và châu Âu;
- Hoặc trở thành giảng viên, nhà nghiên cứu, chuyên gia tư vấn kỹ thuật tại các trung tâm đào tạo và nghiên cứu trong nước và quốc tế.
PV: Theo thầy, những tố chất nào sẽ giúp sinh viên phát huy tốt khi theo đuổi ngành Công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử?
TS. Phạm Xuân Tùng: Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử là ngành đòi hỏi tư duy tích hợp về nhiều mảng từ từ cơ khí, điện – điện tử đến lập trình, điều khiển và công nghệ thông tin. Do đó, Những bạn có tư duy logics, yêu thích máy móc, đam mê công nghệ và khả năng sáng tạo trong cách tiếp cận vấn đề sẽ có nhiều lợi thế khi theo học ngành này. Bên cạnh đó, với những thay đổi công nghệ liên tục, sinh viên bồi dưỡng tinh thần sáng tạo, khả năng tự học và thích khám phá cái mới.
Cảm ơn TS. Phạm Xuân Tùng vì những trao đổi hữu ích.
