Từ những lần cùng nhau tranh tài tại các cuộc thi về an ninh mạng, Lê Quang Minh – sinh viên năm 3 ngành An toàn thông tin, Chủ tịch CLB An ninh mạng UCS – và các đồng đội tìm thấy điểm chung ở niềm say mê khám phá và giải quyết các bài toán bảo mật. Từ đó, Câu lạc bộ An ninh mạng UCS ra đời tại USTH, trở thành nơi sinh viên cùng học hỏi, thực hành, nghiên cứu và phát triển các công cụ phục vụ phân tích lỗ hổng, thi đấu bảo mật, đồng thời kết nối những người trẻ có cùng mối quan tâm đến lĩnh vực này.
Động lực thành lập UCS
Bị thu hút bởi lĩnh vực khoa học máy tính và an toàn thông tin từ sớm, Lê Quang Minh lựa chọn theo học ngành An toàn thông tin tại USTH với mong muốn hiểu sâu hơn về cách các hệ thống vận hành, những nguy cơ có thể xuất hiện trong môi trường số và phương pháp bảo vệ dữ liệu trước các cuộc tấn công mạng.
Tại USTH, những kiến thức Minh tiếp thu trên giảng đường dần mở ra nhiều cơ hội để bạn tiếp cận lĩnh vực này theo hướng thực tế hơn. Bên cạnh các môn học nền tảng, Minh chủ động dành thời gian thực hành, giải những bài toán an ninh mạng và tham gia các cuộc thi trực tuyến nhằm rèn luyện khả năng phân tích, phản xạ. Đặc biệt, Cybersecurity Student Contest Vietnam 2025 – cuộc thi do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) chủ trì, cuộc thi chuyên môn đầu tiên Minh trực tiếp tham dự, đã giúp bạn nhận ra rằng việc nắm vững lý thuyết mới chỉ là điểm khởi đầu, còn khả năng vận dụng kiến thức để xử lý vấn đề trong thời gian giới hạn lại đòi hỏi một quá trình rèn luyện lâu dài.
Quyết tâm nâng cấp bản thân của Minh và các đồng đội không dừng lại ở những gì đã biết. Trong an toàn thông tin, một lỗ hổng mới có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, trong khi những kỹ thuật tấn công liên tục thay đổi. Muốn tìm ra lỗ hổng, muốn bảo vệ được một hệ thống trước những cuộc tấn công ngày càng tinh vi, người làm an toàn thông tin cũng phải không ngừng học hỏi và tự đặt mình trước những bài toán khó hơn. Với suy nghĩ đó, trong năm tiếp theo, Minh và các bạn chủ động tham gia nhiều giải đấu lớn nhỏ, từ đó rèn luyện khả năng phân tích, phản xạ và xử lý vấn đề dưới áp lực thời gian, đồng thời mở rộng kết nối với cộng đồng an toàn thông tin trên cả nước.
Qua những buổi cùng nhau mổ xẻ đề thi, chia sẻ cách tiếp cận và tìm lời giải, Minh và các bạn không chỉ tích lũy thêm kinh nghiệm mà còn nhận ra giá trị của một môi trường chung, nơi sinh viên có thể kết nối, chia sẻ kiến thức và hỗ trợ nhau phát triển lâu dài. Trên hành trình đó, USTH luôn khuyến khích và tạo điều kiện để sinh viên tham gia các cuộc thi, qua đó có thêm cơ hội cọ xát, thử sức và đưa những kiến thức đã học vào thực tế. Từ một đội tuyển ban đầu, phong trào thi đấu an toàn thông tin tại trường dần mở rộng thành hai, rồi ba đội tuyển. Số lượng thành viên ngày càng tăng cũng đặt ra nhu cầu về một không gian chung để các bạn tiếp tục học hỏi, thực hành và đồng hành cùng nhau. Minh và các bạn bắt đầu lên kế hoạch xây dựng một câu lạc bộ dành cho những sinh viên cùng quan tâm đến an ninh mạng – nơi việc học hỏi và thực hành không chỉ diễn ra trước mỗi cuộc thi mà trở thành hoạt động thường xuyên. Sau một thời gian chuẩn bị, UCS – Câu lạc bộ An ninh mạng USTH – chính thức được thành lập vào giữa tháng 8/2026.
Ba trụ cột định hình một câu lạc bộ vững chắc
Với khoảng 20 thành viên ban đầu, câu lạc bộ hướng tới xây dựng một môi trường để sinh viên cùng học tập, chia sẻ kiến thức và vận dụng những điều đã học vào các vấn đề thực tế. Khi xây dựng UCS, Minh và nhóm sáng lập lựa chọn ba giá trị làm nền tảng: sân chơi học thuật, tinh thần cộng tác và tư duy an toàn thông tin (Playground – Collaboration – Security Mindset). Những giá trị này bắt nguồn từ chính hành trình của các thành viên. Xuất phát từ những khó khăn từng gặp khi tự tìm hướng đi, các thành viên mong muốn tạo ra một điểm bắt đầu rõ ràng hơn cho người mới. Quá trình học tập và thi đấu cũng giúp các bạn nhận ra rằng những bài toán an ninh mạng thường đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cá nhân có thế mạnh khác nhau. Đồng thời, qua mỗi lần thực hành, các thành viên từng bước rèn luyện thói quen quan sát kỹ, nhận diện dấu hiệu bất thường và kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra kết luận.
Với thành viên mới, UCS xây dựng lộ trình từ kiến thức nền tảng đến những nội dung chuyên sâu hơn. Các thành viên đi trước phụ trách hướng dẫn, chia sẻ tài liệu và tổ chức những bài tập nhỏ để người học làm quen từng bước. Câu lạc bộ cũng đã biên soạn tài liệu Crypto 101 nhằm giúp thành viên tiếp cận những khái niệm cơ bản về mật mã học theo cách có hệ thống.
Không chỉ xây dựng tài liệu, các thành viên còn phát triển một số công cụ phục vụ trực tiếp cho quá trình học tập và thi đấu Trong đó, có công cụ giúp ghi lại những phần mềm chuyên dụng đã cài trên máy tính để người dùng dễ kiểm tra và bảo trì sau mỗi cuộc thi, hoặc có thể là một hệ thống sắp xếp dữ liệu, lưu lại cách tiếp cận và các bước giải từng bài toán. Nhờ đó, kinh nghiệm của các đội không biến mất khi cuộc thi kết thúc mà tiếp tục trở thành tài liệu để cả nhóm cùng phân tích và chia sẻ với thành viên mới.
Những trải nghiệm đầu tiên và dấu ấn của các thành viên
Trong số những dự án đang được phát triển, BQA là một thử nghiệm đáng chú ý. Công cụ này tạo cầu nối giữa các nền tảng trí tuệ nhân tạo và máy tính, cho phép hệ thống hỗ trợ thực hiện một số thao tác trong môi trường ảo thay vì chỉ trả lời câu hỏi bằng văn bản. Nhờ đó, thành viên có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo linh hoạt hơn trong quá trình học tập và thực hành. Dự án cho thấy các thành viên UCS không chỉ sử dụng công nghệ có sẵn mà còn chủ động điều chỉnh và phát triển công cụ cho nhu cầu của mình.
Các cuộc thi tìm kiếm lỗ hổng bảo mật cũng là những cơ hội quý báu để các thành viên kiểm chứng kiến thức và khả năng phối hợp. Gần đây nhất, trong lần tham dự Digital Dragon CTF 2026 – sân chơi thực chiến chất lượng cao do Evvo Labs tổ chức dành cho sinh viên Việt Nam và khu vực châu Á, cả đội từng có những đêm thức trắng vật lộn với thử thách. Có những thời điểm, các thành viên đã dành trọn 13 tiếng liên tục từ 2 giờ chiều hôm trước đến 3 giờ sáng hôm sau chỉ để gỡ một bài toán cuối cùng nhưng vẫn chưa tìm được đáp án. Trải nghiệm kiệt sức ấy đã cho các em một bài học đắt giá: kiến thức chuyên môn mới chỉ là điểm khởi đầu, còn để đi đường dài, điều cốt lõi nằm ở sự kiên trì, tinh thần đồng đội và bản lĩnh bình tĩnh bắt đầu lại sau mỗi hướng đi chưa đúng.
Và quả ngọt đã đến khi kết quả chung cuộc chính thức được xướng lên: giữa các đối thủ mạnh trên cả nước, UCS đã ghi dấu ấn tự hào với 2 đội lọt vào top sâu, trong đó có một đội xuất sắc giành vị trí Top 4 và một đội đạt Top 11 toàn cục. Vượt lên trên những tiếc nuối của một thử thách chưa hoàn thành, thành tích này chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sự trưởng thành, tư duy vững vàng và tinh thần không lùi bước của những “chiến thần” an ninh mạng USTH. Quan trọng hơn, qua mỗi cuộc thi, tài liệu và dự án, các bạn từng bước tạo dựng được nền tảng để câu lạc bộ tiếp tục phát triển như một cộng đồng học thuật năng động trong lĩnh vực an ninh mạng.
“Đừng sợ bắt đầu khi chưa biết gì”
Trong thời gian tới, Minh và các thành viên mong muốn tiếp tục hoàn thiện UCS thành một cộng đồng học tập có định hướng rõ ràng, nơi sinh viên USTH có thể tìm thấy tài liệu, người hướng dẫn và những đồng đội cùng chung niềm đam mê. Câu lạc bộ sẽ từng bước phát triển lộ trình dành cho thành viên mới, mở rộng các buổi chia sẻ chuyên môn và tiếp tục nghiên cứu những công cụ hỗ trợ việc học, thực hành.
Bên cạnh đó, UCS kỳ vọng xây dựng những đội thi có năng lực, tạo thêm cơ hội để thành viên vận dụng kiến thức và đại diện USTH tại các sân chơi về an toàn thông tin. Tuy nhiên, thành tích không phải mục tiêu duy nhất. Điều Minh và các cộng sự hướng tới lâu dài là khả năng duy trì sự kết nối giữa các thế hệ, để kinh nghiệm của người đi trước tiếp tục trở thành hành trang cho những thành viên đến sau.
Từng trải qua cảm giác bỡ ngỡ khi lần đầu bước vào một cuộc thi chuyên môn, Minh hiểu rằng mọi hành trình đều cần một điểm khởi đầu.
“Đừng ngần ngại chỉ vì mình chưa biết gì. Nếu muốn có lần sau thì bắt buộc phải có lần đầu. Nếu không có lần đầu thì sẽ mãi mãi không có lần nào cả”, Minh chia sẻ.
Với UCS, một lần dám thử không chỉ mở ra cơ hội để sinh viên hiểu thêm về an ninh mạng, mà còn có thể đưa các bạn đến với những người đồng đội và một hành trình mới mà trước đó mình chưa từng nghĩ sẽ bắt đầu.
