Không chọn châu Âu như nhiều sinh viên theo đuổi con đường nghiên cứu, Đoàn Hoài Nhi – sinh viên khóa 12 ngành Khoa học dữ liệu, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) – đã quyết định rẽ hướng sang Trung Đông và giành học bổng toàn phần bậc Thạc sĩ tại Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence (MBZUAI), trường đại học đầu tiên trên thế giới đào tạo chuyên sâu hoàn toàn về trí tuệ nhân tạo (AI).
Học bổng toàn phần với tỷ lệ tuyển chọn dưới 5%
Điểm nổi bật trong hành trình của Hoài Nhi là suất học bổng có độ cạnh tranh rất cao. Theo thông tin từ nhà trường, tất cả ứng viên trúng tuyển bậc Thạc sĩ và Tiến sĩ tại MBZUAI đều được cấp học bổng toàn phần. Tuy nhiên, mỗi năm chỉ dưới 5% hồ sơ được tuyển chọn, đồng nghĩa với việc trong 100 người nộp đơn, chỉ khoảng 5 người được nhận – và những người này đều nhận hỗ trợ toàn diện từ chương trình.
Gói học bổng bao gồm toàn bộ chi phí visa (trường hỗ trợ thủ tục), bảo hiểm y tế, trợ cấp sinh hoạt khoảng 8.000 AED/tháng cho bậc Thạc sĩ, hỗ trợ nhà ở, vé máy bay khứ hồi hằng năm và kinh phí tham dự hội thảo quốc tế. Trong quá trình nghiên cứu và công bố bài báo, sinh viên cũng được tài trợ chi phí liên quan.
Để chinh phục suất học bổng này, Hoài Nhi đã chuẩn bị hồ sơ học thuật từ rất sớm. Ba năm liên tiếp nhận học bổng khuyến khích học tập tại USTH, học bổng thực tập A1, đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CLB Learning Support và hai năm liền được nhận “Giấy khen Hiệu trưởng” là những dấu ấn nổi bật trong quãng thời gian đại học của cô.
Theo Nhi, ngoài GPA, yếu tố quan trọng là sự chủ động tham gia nghiên cứu và thực tập các đề tài liên quan tới AI. Việc có bài báo, hoặc ít nhất là dự án nghiên cứu với kết quả rõ ràng, sẽ là lợi thế lớn. Motivation Letter (Thư động lực) cần thể hiện rõ sự phù hợp với nhóm nghiên cứu mong muốn, cùng thư giới thiệu chất lượng từ giảng viên hoặc mentor.
Chọn UAE – quốc gia giàu có và tham vọng dẫn đầu AI
Thay vì lựa chọn các nước châu Âu như nhiều sinh viên USTH, Hoài Nhi quyết định sang UAE – một trong những quốc gia có GDP bình quân đầu người thuộc nhóm cao trên thế giới và nổi tiếng với tốc độ phát triển nhanh chóng chỉ trong vài thập kỷ.
Từ một quốc gia sa mạc phụ thuộc vào dầu mỏ, UAE đã vươn mình trở thành trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực Trung Đông. Chính phủ nước này đầu tư mạnh mẽ vào khoa học – công nghệ như một trụ cột hậu dầu mỏ, trong đó AI được xác định là chiến lược quốc gia. UAE là một trong những nước đầu tiên trên thế giới bổ nhiệm Bộ trưởng Trí tuệ Nhân tạo và công bố Chiến lược AI cấp quốc gia từ rất sớm.
Trong bối cảnh đó, MBZUAI được thành lập tại Abu Dhabi như một mảnh ghép chiến lược nhằm thu hút nhân tài toàn cầu và xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu AI đẳng cấp quốc tế.
Với nguồn lực tài chính mạnh và chiến lược đầu tư dài hạn của chính phủ UAE, MBZUAI được trang bị hạ tầng tính toán hiện đại và cụm GPU quy mô lớn, đồng thời xây dựng mạng lưới hợp tác quốc tế rộng khắp. Chính môi trường chuyên sâu, tập trung hoàn toàn vào AI này đã khiến Hoài Nhi chọn Trung Đông, bởi theo cô, đây là lựa chọn giúp cô tập trung theo hướng nghiên cứu một cách bài bản và đúng chuyên môn.
Từng có trải nghiệm thực tập quốc tế tại Pháp theo học bổng thực tập của USTH, Nhi hiểu giá trị của môi trường học thuật đa quốc gia. Sang bậc Thạc sĩ, cô tiếp tục có kỳ thực tập 3 tháng tại Đức. Vì vậy, hệ sinh thái hợp tác toàn cầu của MBZUAI – cho phép sinh viên tiếp tục nghiên cứu tại Mỹ, châu Âu, Singapore hay Nhật Bản – càng củng cố lựa chọn của cô, giúp cô không bị giới hạn trong một khu vực.
Theo đuổi bài toán “giải thích” mô hình ngôn ngữ lớn
Hiện tại, Hoài Nhi nghiên cứu về tính giải thích (interpretability) trong các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) – một trong những vấn đề trung tâm của AI hiện đại.
Nghiên cứu trước đó của Nhi tập trung vào tìm hiểu cách mô hình AI ghi nhớ và lặp lại thông tin khi xử lý văn bản, cũng như cách các “bộ phận” bên trong phối hợp để hiểu ngữ cảnh của câu hỏi. Thay vì xem AI như một “hộp đen”, cô cố gắng bóc tách xem phần nào thực sự cần thiết, phần nào có thể gây nhiễu hoặc khiến mô hình lặp ý, suy luận thiếu chính xác. Từ đó đề xuất cách loại bỏ những thành phần không cần thiết nhưng vẫn giữ nguyên hiệu suất. Cách tiếp cận này không chỉ giúp AI trả lời mạch lạc và ổn định hơn, mà còn góp phần giảm chi phí tính toán – một yếu tố rất quan trọng với các hệ thống AI quy mô lớn.
Hướng nghiên cứu tiếp theo của cô tiếp tục đi sâu vào việc giải thích cơ chế nội tại của các mô hình ngôn ngữ lớn, không chỉ nhằm hiểu rõ hành vi của mô hình mà còn hướng tới khả năng điều khiển hiệu năng theo mục tiêu mong muốn.
Theo Hoài Nhi, áp lực lớn nhất không đến từ môi trường sống tại UAE mà từ cường độ học thuật cao của trường. Dù chương trình Thạc sĩ không bắt buộc phải có bài báo để tốt nghiệp, phần lớn sinh viên đều sở hữu ít nhất một đến vài công bố chất lượng cao. Áp lực đồng trang lứa vì thế khá rõ ràng, nhưng cũng giúp cô trưởng thành nhanh hơn trong tư duy và phương pháp nghiên cứu.
Trải nghiệm đa văn hóa giữa Trung Đông
Đặt chân tới UAE vào tháng 8 – thời điểm nắng nóng cao điểm – Hoài Nhi cho biết những ngày đầu khá thử thách do khí hậu sa mạc đặc trưng. Tuy nhiên, môi trường sống hiện đại, an toàn và hệ thống hạ tầng đồng bộ giúp cô nhanh chóng thích nghi.
MBZUAI quy tụ sinh viên từ gần 60 quốc tịch, tạo nên môi trường đa văn hóa sôi động. Trường thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan và lễ hội văn hóa nhằm hỗ trợ sinh viên quốc tế hòa nhập. Với mức học bổng được hỗ trợ toàn diện, chi phí sinh hoạt tại UAE không trở thành gánh nặng lớn. Nếu chi tiêu hợp lý, sinh viên hoàn toàn có thể tiết kiệm trong suốt thời gian học tập.
Bên cạnh việc học, đời sống thường nhật tại UAE cũng mang lại nhiều trải nghiệm thú vị. Ẩm thực Trung Đông phong phú, đậm gia vị và nổi tiếng với các món nướng. Món Hoài Nhi ấn tượng nhất là Al Machboos – cơm gạo basmati nấu cùng thịt gà, cừu hoặc bò và các loại thảo mộc đặc trưng, có hương vị thơm và đậm đà. Các món thịt nướng cũng rất hợp khẩu vị người châu Á.
Do UAE có cộng đồng quốc tế đông đảo và nguồn thực phẩm đa dạng, việc tìm rau củ, gia vị châu Á khá dễ dàng. Nhi thường đi chợ mua nguyên liệu và tự nấu các món Việt tại nhà để cân bằng khẩu vị.
Không chỉ ẩm thực, kiến trúc và cảnh quan tại đây cũng để lại nhiều ấn tượng. Qasr Al Watan là nơi khiến cô “wow” nhất với mái vòm khổng lồ và không gian lộng lẫy. Louvre Abu Dhabi gây ấn tượng bởi thiết kế hiện đại, còn trải nghiệm sa mạc mang lại cảm giác hoàn toàn khác biệt. Sự hoa lệ của Dubai cũng là điểm nhấn khó quên trong hành trình sống và học tập tại Trung Đông.
Hành trình lan tỏa từ USTH tới trung tâm AI toàn cầu
Đáng chú ý, sau hành trình của Hoài Nhi, hai sinh viên cùng khóa với cô bạn là Châu Phan Phương Mai và Trần Thế Trung – ngành Khoa học dữ liệu, USTH cũng đã tiếp tục trúng tuyển và bắt đầu kỳ học tại MBZUAI trong năm nay. Điều này cho thấy sự tương thích ngày càng rõ giữa chương trình đào tạo của USTH với các trung tâm AI chuyên sâu hàng đầu thế giới.
Sau khi hoàn thành chương trình Thạc sĩ, Hoài Nhi dự định tiếp tục học lên Tiến sĩ để theo đuổi con đường nghiên cứu dài hạn về AI.
Từ nền tảng học thuật tại USTH đến học bổng toàn phần tại một đại học chuyên biệt về AI hàng đầu thế giới, hành trình của Đoàn Hoài Nhi cho thấy sự chuẩn bị sớm, định hướng rõ ràng và lựa chọn khác biệt có thể mở ra những cánh cửa toàn cầu – kể cả khi điểm đến nằm giữa một trong những quốc gia giàu có và tham vọng công nghệ bậc nhất Trung Đông.
Nguồn: SVVN
Tìm hiểu thêm về ngành Khoa học Dữ liệu: Tại đây
