Chú chim PION – “đứa con tinh thần” của Phan Hải Đăng, sinh viên ngành Công nghệ Sinh học – Phát triển thuốc – đã giành Giải Nhì tại Cuộc thi Tìm kiếm ý tưởng Mascot USTH. PION được xây dựng từ sự kết hợp tài tình giữa hình tượng chim Lạc, những nét văn hóa đặc trưng Việt Nam – Pháp và các yếu tố gợi nhắc đến khoa học, công nghệ. Đằng sau thiết kế ấy là câu chuyện về khát vọng vươn xa nhưng luôn hướng về cội nguồn, về những điểm tựa thầm lặng trên hành trình chinh phục tri thức.
Cùng gặp gỡ Hải Đăng để khám phá câu chuyện phía sau PION và những thông điệp được gửi gắm qua từng đường nét của chú chim nhỏ này nhé.
PV: Điều gì đã khiến Hải Đăng lựa chọn hình tượng chú chim làm nguồn cảm hứng để phát triển ý tưởng thiết kế mascot cho USTH?
Phan Hải Đăng: Mình đã trải qua một quá trình suy nghĩ và cân nhắc trước khi chọn hình ảnh một chú chim làm mascot. Sau khi xác định được con vật mình muốn thiết kế, mình bắt đầu hình dung về dáng vẻ của chú chim và tự hỏi làm thế nào để nhân vật phù hợp với logo của Trường.
Theo cảm nhận của mình, logo USTH có đường nét rất gọn, sắc và thanh thoát. Vì thế, mình muốn chú chim cũng có vóc dáng nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, thể hiện tinh thần tiên phong, luôn hướng tới những lĩnh vực mới trong khoa học và công nghệ. Từ đó, mình quyết định chọn hình tượng chim Lạc. Dáng chim vừa phù hợp với ý tưởng tạo hình gọn nhẹ mà mình theo đuổi, vừa mang đậm hồn cốt dân tộc Việt Nam.
Với mình, chim Lạc là một hình tượng rất ý nghĩa. Từ thuở bình minh của dân tộc, chim Lạc đã dang rộng đôi cánh để dẫn dắt con người vượt qua mọi bão giông và chinh phục những bầu trời mới. Mình muốn giữ tinh thần ấy trong một nhân vật có thể đồng hành cùng sinh viên USTH hôm nay.
PV: Bạn có thể chia sẻ ý tưởng và những thông điệp được gửi gắm qua từng chi tiết trong thiết kế của chú chim PION?
Phan Hải Đăng: Hình ảnh chú chim dạng rộng đôi cánh, kiêu hãnh vút bay lên bầu trời cao rộng, tự do khám phá thế giới, đại diện cho một giấc mơ nguyên thủy nhất của con người, đó là sự tự do. Với mình, để có thể tự do theo đuổi đam mê và ngành học mình yêu thích, đằng sau là sự hy sinh của gia đình và những người mình yêu thương.
Mình vẫn còn nhớ những năm cấp 3, trong khoảng thời gian mình dành nhiều thời gian và tâm sức cho kỳ thi Học sinh giỏi Quốc gia, gia đình mình đã gặp biến cố về kinh tế. Để cho mình có cơ hội theo học với giảng viên đại học ở các thành phố lớn, ba mẹ đã âm thầm gánh vác những khó khăn về kinh tế, để mình có thể yên tâm học tập và theo đuổi điều mình yêu thích. Chính nhờ những hy sinh thầm lặng ấy, mà mình mới có được nền tảng tốt như ngày hôm nay. Vì vậy, hình tượng chú chim PION vừa là thông điệp về khát khao tự do theo đuổi tri thức mà không bị ràng buộc bởi bất kỳ giới hạn nào, vừa là một lời cảm ơn âm thầm và sâu sắc nhất mà mình muốn dành tặng ba mẹ. Đôi cánh của PION chính là đôi cánh được nâng đỡ và chắp cánh bay cao từ chính sự nhọc nhằn và tình yêu thương vô bờ bến mà không chỉ mình, mà còn rất nhiều bạn sinh viên USTH nhận được từ gia đình và những người thân yêu.
Về ngoại hình tổng thể: USTH trong mắt mình là một ngôi trường trẻ trung, mang tinh thần tiên phong và luôn chuyển động không ngừng cùng nhịp đập khoa học công nghệ. Vì thế, mình chọn dáng hình nhỏ nhắn, nhanh nhẹn cho linh vật – tượng trưng cho sức trẻ căng tràn, sự linh hoạt và sẵn sàng bứt phá của các thế hệ sinh viên USTH.
Phần mào chim và phối màu đặc trưng: Chiếc mào chim được lấy cảm hứng từ chiếc mũ kiêu hãnh của phụ nữ quý tộc Pháp, như một lời tri ân đến nét văn hóa Pháp độc đáo đã hòa quyện và tạo thành chất riêng của USTH. Mình lựa chọn bộ ba sắc màu nhận diện để dù không khoác lên mình chiếc áo lab hay đồng phục, ai nhìn cũng nhận ra đó là mascot của USTH.
Sắc xanh và đỏ: tượng trưng cho hai màu cờ Việt – Pháp, gửi gắm niềm tự hào và sự gắn kết giữa hai nền văn hóa, khoa học và công nghệ Việt Nam – Pháp tại USTH.
Sắc trắng: đại diện cho thế hệ sinh viên, những mầm non tri thức đong đầy nhiệt huyết và khát vọng khám phá tri thức.
Sketch ban đầu của chú chim PION
Đuôi chim: Từng nét vẽ đuôi dứt khoát và cong nhẹ giống kiểu dáng của đuôi chim Lạc, thể hiện khát vọng thăng hoa, tư duy luôn hướng về phía trước và khát khao không ngừng vươn lên đến đỉnh cao của khoa học. Ngoài ra, đuôi chim vẫn mang dáng dấp chim Lạc, thể hiện sự hướng về cội nguồn, như một lời nhắc nhở các bạn trẻ dù vươn ra biển lớn vẫn luôn nhớ về quê hương.
Bụng chim và đầu chim: Mình sử dụng những đường nét tròn và mềm hơn so với hình tượng chim Lạc truyền thống, vừa tạo cảm giác thân thiện cho mascot, vừa thể hiện hai đặc tính mà mình muốn gắn với khoa học: tính hữu cơ và tính mềm dẻo.
Tính hữu cơ được gợi lên từ những cấu trúc tự nhiên mang mầm sống như tế bào, giọt nước hay hạt giống – những hình thái thường có đường nét tròn và mềm mại. Còn tính mềm dẻo thể hiện cách con người ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ theo hướng nhân văn, để phục vụ đời sống và giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Má lúm đồng tiền sắc đỏ: Chi tiết má lúm đồng tiền được lấy cảm hứng từ nét duyên trong văn hóa dân gian Việt Nam. Mình muốn PION không chỉ mang hình ảnh của một linh vật khoa học mà còn có sự duyên dáng, đáng yêu, vui vẻ và hoạt bát. Đồng thời, má lúm cũng đại diện cho tinh thần nhiệt huyết, sự chân thành, và sẵn lòng đồng hành, hỗ trợ lẫn nhau của các thành viên trong đại gia đình USTH.
Phụ kiện (cuốn sách & kính bảo hộ/Visor): Cuốn sách tượng trưng cho tri thức và tinh thần học tập, khám phá không ngừng. Trong khi đó, kính bảo hộ/visor gợi liên tưởng tới phòng thí nghiệm, khoa học và công nghệ và những công nghệ của tương lai. Hai phụ kiện này cùng góp phần thể hiện hình ảnh một thế hệ sinh viên USTH vừa được trang bị nền tảng tri thức, vừa sẵn sàng bước vào hành trình khám phá và kiến tạo tương lai.
PV: Hải Đăng có thể chia sẻ về quá trình phát triển ý tưởng PION từ những phác thảo thiết kế đầu tiên đến khi hoàn thiện?
Phan Hải Đăng: Về quá trình phát triển ý tưởng PION, mình chia làm 4 bước:
Nghiên cứu văn hóa: Đầu tiên, mình dành thời gian tìm hiểu các yếu tố văn hóa đặc trưng cho Việt Nam và Pháp để xem xét cách lồng ghép chúng một cách tinh tế và tự nhiên nhất vào hình tượng mascot.
Phác thảo & Hoàn thiện 2D: Tiếp theo, mình vẽ các nét phác thảo sơ khai, từ từ trau chuốt và phát triển thành các dáng phác hoàn chỉnh ở dạng 2D.
Phối màu tạo hiệu ứng 3D: Mình ứng dụng các nguyên lý thị giác để phối và tán màu (blend) trực tiếp trên bản 2D, giúp chú chim có độ nổi khối và sống động như một mô hình 3D thực thụ.
Ứng dụng thực tế: Cuối cùng, mình render hình ảnh mascot vào các không gian thực tế tại USTH, đồng thời thiết kế thêm bộ sản phẩm và phụ kiện đi kèm để chứng minh tính đa năng, linh hoạt của thiết kế.
Với mình, khoảnh khắc thú vị nhất chính là giai đoạn định hình nét vẽ ban đầu. Đó là những ngày mình say sưa vẽ đi vẽ lại, liên tục thử nghiệm thêm bớt từng chi tiết cho đến khi thực sự ưng ý. Quá trình “chơi đùa” với các ý tưởng ấy không chỉ mang lại cho mình niềm vui sáng tạo, mà còn mở ra cho mình nhiều điều thú vị về sự giao thoa văn hóa giữa Việt Nam và Pháp.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lại nằm ở bài toán: Làm sao để cách điệu hóa hình ảnh chim Lạc – một biểu tượng truyền thống vốn thiêng liêng và đậm chất lịch sử – trở nên gần gũi, thân thiện hơn với góc nhìn của Gen Z, Gen Alpha và cả bạn bè quốc tế? ‘
Mình đã trăn trở rất nhiều để hình tượng mascot vừa giữ được “hồn cốt” dân tộc, vừa mang hơi thở hiện đại của thời đại số. Đó cũng chính là nỗ lực của mình nhằm tìm ra lời giải trọn vẹn cho bài toán: “Hòa nhập nhưng không hòa tan”.
PV: Hải Đăng có thể bật mí mình đã sử dụng những kỹ thuật nào để tạo nên hình ảnh chú chim PION sống động đến vậy?
Phan Hải Đăng: Nhờ được theo học mỹ thuật từ nhỏ, mình hoàn thành bản phác thảo 2D chỉ trong 1 ngày, mất thêm 2 ngày để trau chuốt các dáng 2D hoàn thiện trên máy, và dành 1 ngày để phối – tán màu trực tiếp tạo hiệu ứng 3D. Khi bước vào vòng chung kết, mình cũng mất khoảng 2 ngày để thiết kế poster và slide thuyết trình.
Trong bài dự thi, bên cạnh những kỹ năng vẽ vốn có, em đã vận dụng thêm các kiến thức mỹ thuật mà mình tự học, như typography, nguyên lý thị giác trong thiết kế poster và slide, cũng như cách tránh lỗi “bị quen mắt” trong sáng tạo mỹ thuật.
“Bị quen mắt” có thể hiểu là khi một thiết kế tạo cho người xem cảm giác quá quen thuộc, như thể họ đã từng nhìn thấy hình ảnh đó trong phim ảnh, sách hoặc ở đâu đó trước đây. Nguyên nhân là trong quá trình sáng tạo, người thiết kế bị ảnh hưởng bởi những hình ảnh đã từng nhìn thấy. Khi nghĩ đến một chủ đề hay một con vật, họ dễ hình dung ngay hình ảnh quen thuộc trong trí nhớ và vô thức đưa những đặc điểm đó vào tác phẩm. Điều này có thể khiến thiết kế thiếu đi tính mới và dấu ấn riêng.
Để tránh điều đó, mình lựa chọn xây dựng một hình tượng có phần phá cách: một chú chim nhỏ đại diện cho tri thức, khoa học và công nghệ. Trong quá trình thiết kế, mình hạn chế tối đa việc tham khảo trực tiếp các hình vẽ về chim chóc. Thay vào đó, mình cố gắng hình dung hình tượng trong đầu, sau đó kết hợp những chi tiết thực tế và các yếu tố mang tính biểu tượng, chẳng hạn như mũ quý tộc Pháp, phần đuôi lấy cảm hứng từ chim Lạc hay cuốn sách có bìa mô phỏng cấu trúc nguyên tử. Cách tiếp cận này giúp mình có thể thiết kế một mascot có tính nguyên bản và dấu ấn riêng, đồng thời hạn chế khả năng trùng lặp với hình tượng mascot của các trường đại học khác.
Ngay từ những bước đầu tiên, PION đã được định hình và xây dựng từ gốc rễ là logo USTH cùng những giá trị, ý nghĩa gắn liền với USTH. Mình hy vọng chú chim PION có thể trở thành người bạn đồng hành, góp phần lan tỏa hình ảnh và tinh thần USTH đến với cộng đồng.
PV: Thông qua chú chim PION, Hải Đăng muốn gửi đến tập thể sinh viên, giảng viên và cộng đồng USTHers thông điệp gì?
Phan Hải Đăng: Thông điệp mình muốn truyền tải qua PION trước hết là lời nhắn gửi tới các bạn sinh viên USTH: hãy tự do khát khao và theo đuổi đam mê tri thức, trở thành những nhà khoa học trẻ sẵn sàng vươn tầm quốc tế, nhưng đồng thời luôn nhớ về cội nguồn, về quê hương, và bản sắc văn hóa Việt Nam. Mình cũng mong PION sẽ trở thành biểu tượng cho hành trình đưa USTH thực sự “cất cánh”, trở thành một “cánh chim đầu đàn” vững chãi, tiên phong và đóng góp vào sự phát triển của khoa học và công nghệ nước nhà.
Bên cạnh đó, hình tượng PION cũng là một lời tri ân thầm lặng. Mình muốn nhắc nhở mỗi người rằng, phía sau những bước tiến và thành tựu trên hành trình khoa học luôn có những bệ phóng được xây dựng từ tình yêu thương và sự dìu dắt của các thế hệ đi trước, từ thầy cô đến gia đình. Càng bay cao, bay xa tới những chân trời mới, chúng ta càng cần trân trọng và ghi nhớ cội nguồn của mình.
Cuối cùng, mình mong PION có thể truyền tải tinh thần cùng nhau xóa bỏ những rào cản vô hình, biến những nghiên cứu vĩ mô thành những giá trị thực tiễn, dễ tiếp cận. Để mọi người, dù đến từ xuất phát điểm nào, cũng có thể tiếp cận một nền giáo dục bình đẳng và nền tảng tri thức tiên tiến.
Cảm ơn Hải Đăng vì những chia sẻ rất thú vị. Chúc Hải Đăng sẽ ngày càng thành công hơn nữa trong học tập và đóng góp nhiều ý tưởng sáng tạo hơn nữa cho USTH.
