Những ngày cận Tết, khi phố phường thưa dần nhịp xe, các cửa hàng bắt đầu treo đèn đỏ và người người tất bật chuẩn bị mâm cỗ sum vầy, thì ở một nơi khác, những dây chuyền sản xuất thực phẩm vẫn vận hành đều đặn như mọi ngày.
Trong phòng điều khiển của nhà máy, Nguyễn Quang Việt bắt đầu ca làm việc của mình. Trước mặt Việt là những màn hình hiển thị thông số, những dãy số chạy liên tục và những tín hiệu đòi hỏi sự tập trung cao độ từng phút. Không khí ở đây không có tiếng nhạc Xuân, không có mùi bánh chưng mới luộc, chỉ có ánh đèn trắng hắt lên từ màn hình và tiếng máy vận hành bền bỉ xen lẫn những tiếng xả của khí nén phía sau những bức tường.
Đó là chân dung của Việt, cựu sinh viên ngành Khoa học và Công nghệ Thực phẩm (FST) Gen 13, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH). Hiện tại, bạn đang là Kỹ sư Vận hành chế biến sữa tại nhà máy Vinamilk Bắc Ninh.
Niềm vui lặng lẽ phía sau những hộp sữa quen thuộc
Ngành thực phẩm không vận hành theo lịch nghỉ của xã hội. Dịp lễ Tết, khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao, dây chuyền càng phải hoạt động hết công suất. Điều đó đồng nghĩa với việc khi nhiều người chuẩn bị về quê, Việt vẫn đều đặn lên ca.
“Có những lúc mọi người ở nhà ăn uống, đi chơi, còn mình đi làm. Cũng có cảm giác hơi thiệt thòi một chút, nhưng mình chọn ngành sản xuất thì phải chấp nhận đặc thù của nó.” Việt chia sẻ.
Sau hơn sáu tháng gắn bó, cảm giác “thiệt thòi” ấy dần nhường chỗ cho một sự thấu hiểu sâu sắc hơn về nghề. Tại phòng điều khiển trung tâm, Việt theo dõi toàn bộ quy trình để đảm bảo hàng trăm tấn sữa mỗi ngày đạt chuẩn chất lượng trước khi ra thị trường.
Việt chia sẻ rằng, trước đây một tuần ăn vài hộp sữa chua đã thấy nhiều, nhưng khi bước vào nhà máy, bạn mới thực sự hình dung được quy mô của ngành sản xuất: mỗi ngày dây chuyền có thể cho ra đời 100 – 120 tấn sản phẩm. Phía sau sản lượng ấy là áp lực rất thật về sức khỏe người tiêu dùng. Chỉ một thao tác sai hay một quyết định không kịp thời, cả một dây chuyền và hàng trăm con người phía sau có thể phải dừng lại.
Trong phòng điều khiển, những dữ liệu hiển thị trên màn hình không còn là những ký hiệu khô khan, mà là “nhịp đập” của cả dây chuyền sản xuất. Chỉ cần một biến thiên nhỏ về nhiệt độ hay áp suất, người kỹ sư phải kịp thời nhận ra điều bất thường đang diễn ra bên trong những đường ống thép uốn lượn ngoài kia.
Chính từ đó, Việt hiểu rằng trong sản xuất thực phẩm, không có chỗ cho sự “ước chừng”. Từ mùi, vị hay các chỉ số hoá lý của từng mẻ sữa, mọi chỉ số đều đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối. Bởi phía sau mỗi sản phẩm Việt tạo ra là trách nhiệm với sức khỏe của hàng triệu gia đình.
Khi nhìn những chai sữa lặng lẽ lăn trên băng chuyền trong đêm vắng, Việt chợt nhận ra:
“Có thể mình không ở nhà đúng lúc mọi người sum họp, nhưng công việc của mình là một phần trong cái Tết của rất nhiều gia đình khác.”
Đó là một niềm vui nhỏ nhoi mà lặng lẽ. Không pháo hoa, không tiệc tất niên, nhưng đủ đầy tự hào vì được góp sức vào một guồng quay lớn lao.
Hành trình “lệch một chút, nhưng vẫn đúng ngành”
Con đường đến với phòng điều khiển của Việt vốn không được vạch sẵn. Tốt nghiệp cử nhân ngành Khoa học và Công nghệ Thực phẩm, nhưng công việc hiện tại lại đòi hỏi kỹ năng của một kỹ sư vận hành hệ thống.
Những ngày đầu, Việt phải học lại mọi thứ: từ cấu trúc đường ống, van điều áp, đến logic vận hành của một dây chuyền công nghiệp phức tạp. Giữa một tập thể mà phần lớn là các kỹ sư kỹ thuật dày dặn kinh nghiệm, bạn từng không tránh khỏi cảm giác áp lực, thậm chí là nhỏ bé trước hệ thống điều khiển chằng chịt.
Thế nhưng, Việt dần nhận ra mình không hề đi sai hướng. Những kiến thức từ giảng đường USTH như Công nghệ Sữa (Dairy Technology), chỉ số vi sinh, quá trình lên men hay các biến đổi lý – hóa của thực phẩm giờ đây không còn nằm trên slide bài giảng, mà trở thành nền tảng cho từng quyết định trong ca sản xuất.
Khi hệ thống báo lỗi, có người nhìn vấn đề từ góc độ máy móc. Còn Việt, với nền tảng khoa học thực phẩm, nhìn sâu hơn vào bản chất của nguyên liệu và quá trình biến đổi bên trong dòng sữa. Chính sự giao thoa ấy giúp bạn xử lý tình huống một cách toàn diện hơn.
Đặc biệt, môi trường học tập bằng tiếng Anh tại USTH trở thành lợi thế rõ rệt khi đi làm. Những tài liệu kỹ thuật quốc tế, các thuật ngữ chuyên môn từng quen thuộc từ thời đại học giờ đây trở thành ngôn ngữ chung giúp Việt tiếp cận và làm chủ công nghệ đang vận hành tại nhà máy.
“Kiêu hãnh FST” – Khi lòng tự trọng trở thành thái độ sống
Khi được hỏi về điều nhớ nhất thời sinh viên, Việt nhắc đến câu nói của thầy Nam: “Kiêu hãnh FST.”
Ngày trước, Việt thấy câu nói ấy rất truyền cảm hứng. Nhưng khi đứng giữa áp lực của nhà máy, khi cầm trên tay những sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe của hàng triệu người, bạn mới thực sự hiểu thế nào là sự kiêu hãnh của người làm khoa học thực phẩm.
Đó không phải là một danh xưng hào nhoáng, mà là thái độ làm nghề nghiêm túc. Là sự dứt khoát khi cần đưa ra quyết định trong lúc hệ thống đang chạy. Là việc sẵn sàng dừng dây chuyền nếu một chỉ số chưa đạt, dù điều đó có thể kéo theo áp lực cho cả ca sản xuất.
Trong môi trường sản xuất luôn vận hành liên tục, nhiều áp lực, chính lòng tự trọng nghề nghiệp giữ cho người làm nghề tỉnh táo và bản lĩnh, không cho phép sự cẩu thả len lỏi vào bất kỳ khâu nào của quy trình.
“Em nghĩ mỗi người sẽ có tiêu chí riêng. Quan trọng là hiểu mình muốn gì, rồi chọn một con đường và theo nó đến cùng.” Việt chia sẻ.
Với Việt, mỗi sinh viên sau khi ra trường đều mang theo một “hạt giống” kiến thức. Hạt giống ấy có thể nảy mầm trong phòng thí nghiệm hay giữa xưởng máy ồn ào là do lựa chọn của mỗi người. Nhưng dù ở đâu, nếu giữ được sự tận tâm và tinh thần học hỏi, mỗi bạn vẫn sẽ tìm thấy ý nghĩa trong công việc của mình.
Hành trình của Việt từ Gen 13 đến vị trí kỹ sư vận hành là một minh chứng như thế. Và cho đến hôm nay, tinh thần “Kiêu hãnh FST” vẫn là ngọn lửa thầm lặng thắp sáng những ca trực đêm, giữ cho những dòng sữa ngọt luôn tràn đầy trong mỗi nếp nhà khi Tết đến, Xuân về. Trong ánh sáng trắng của phòng điều khiển ngày cận Tết, Việt khép lại một ca trực như bao ngày khác. Mùa xuân của bạn, có lẽ đã bắt đầu từ chính sự vận hành trơn tru của những dòng sữa ngọt ngào ấy.
